Το πιο σύντομο ποίημα

Σύμφωνα με το Λεξικό Λογοτεχνικών όρων, το χαϊκού είναι ένα υπερβολικά σύντομο ποίημα. Αποτελείται από τρεις μόνο στίχους. Στην πιο συνηθισμένη μορφή χαϊκού, ο πρώτος στίχος έχει πέντε συλλαβές, ο δεύτερος επτά και ο τρίτος πέντε. Πρόκειται για ένα ποιητικό είδος που προέρχεται από την ιαπωνική λογοτεχνία και λόγω της συντομίας του, μπορεί να χαρακτηριστεί και ως «ακαριαίο» ποίημα. Συνολικά, αποτελείται από 17 μόνο συλλαβές.

π.χ.	Βουλιάζει ο κόσμος
		(=5 συλλαβές)
	κρατήσου, θα σ' αφήσει
		(=7 συλλαβές)
	μόνο στον ήλιο.
		(=5 συλλαβές)

Γ. Σεφέρης

Το χαϊκού, ως προς το περιεχόμενο και το θέμα του, προσπαθεί να συλλάβει και να εκφράσει την ουσία μιας στιγμής μέσα από μιαν απλή εικόνα. Παρ' όλη την υπερβολική του συντομία, το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι η σαφήνεια.

Συνήθως στα χαϊκού τα ρήματα χρησιμοποιούνται σε ενεστώτα χρόνο, για να εκφράσουν την αίσθηση, το συναίσθημα και τη διάθεση μιας παροντικής στιγμής. Γενικότερα, η ευστοχία ενός χαϊκού εξαρτάται από το αν θα μπορέσει, μέσα στη φραστική του συντομία και τη νοηματική του πυκνότητα, να εκφράσει με πρωτότυπο και ευρηματικό τρόπο αυτό που έχουμε στην ψυχή μας μια συγκεκριμένη στιγμή.
Τα χαϊκού συµπυκνώνουν ευφυΐα και σοφία, που εκφράζονται µε λυρική, ή άλλοτε, χιουµοριστική διάθεση, ενώ συχνά υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης. Στα χαϊκού σηµαντική θέση έχουν η φύση, οι εποχές και τα χρώµατα, η οµορφιά των λέξεων και των αντιθέσεων, ενώ το νόηµα κάποιες φορές αποκτά δευτερεύουσα σηµασία. 

Οι βασικοί κανόνες για τη σύνθεση ενός χαϊκού είναι:

1. Ο κανόνας των 5-7-5 συλλαβών ανά στίχο

2. Η ύπαρξη μιας λέξης που παραπέμπει σε κάποια εποχή του χρόνου

3. Μια λέξη που προκαλεί μια στιγμιαία παύση στο τέλος του πρώτου ή του δεύτερου στίχου.

Μερικά παραδείγματα χαϊκού θα βρείτε εδώ

Διαβάστε κι άλλες πληροφορίες για τα χαϊκού και στη συνέχεια εξασκηθείτε με τις ασκήσεις που δίνονται εδώ, για να γράψετε τα δικά σας χαϊκού.

Μια απόπειρα:

Δώσε μου λίγα
και πάρε από μένα
ό τι σου δίνω.

Λένα Μ. 26/6/2019